3 Haziran 2026 tarihinde, Kudüs’ün Kibbutz Ramat Rachel bölgesinde gerçekleştirilen bir inşaat projesi öncesinde yapılan yüzey araştırmalarında beklenmedik bir keşif meydana geldi. Arkeologlar, alanda tarihi kalıntılar bulmayı umarken, karanlığa inen bir merdivenle karşılaştılar. 45 metreden fazla uzanan, 5 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğinde geçitlere sahip bir tünel sistemi tespit edildi. Ancak, bu tünelin kimler tarafından, ne zaman ve hangi amaçla inşa edildiği hâlâ bir muamma.
İsrail Eski Eserler Dairesi (IAA) kazı başkanları Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich, keşifle ilgili olarak “Kayalık ve açık bir arazide kazı yapıyorduk ve ansızın doğal bir karstik boşlukla karşılaştık. Kazı ilerledikçe bu boşluğun uzun bir tünele dönüştüğünü gördük. Bazı bölümleri hâlâ çökme durumunda ve bu nedenle tünel tüm sırlarını henüz açığa çıkarmadı” şeklinde açıklamalarda bulundular. Tünelin inşaat ölçeği karşısında hayran kalan arkeologlar, “Bu tüneli inşa eden kişi, büyük bir çaba ve dikkatli bir planlama yapmış. Ayrıca, bunu gerçekleştirmek için gerekli beceri ve kaynaklara sahip olduğu açık” dediler.
Ancak, büyük bir emekle inşa edilmiş olmasına rağmen tünelin amacı hâlâ belirsizliğini koruyor. Arkeoloji ekibinin ilk teorisi, tünelin halkı tatlı su kaynaklarına ulaştırmak için bir akuedük işlevi gördüğü yönünde oldu. Fakat bir jeoloğa göre, bölgedeki yer altı su kaynakları yoktu ve antik su yapılarındaki standart uygulamalar açısından da tünelinin inşası mantıksız görünüyor. Daha sonra, tarımsal veya endüstriyel amaçlarla kullanıldığı fikri değerlendirildi, ancak bu teoriyi destekleyecek herhangi bir buluntu ya da tesis bulunamadı.
Şu anki geçerli teori ise tünelin işçiler tarafından yapı taşı çıkarmak veya kireç üretmek için kazılmış olabileceği yönünde. Ancak bu, hâlâ kesin bir kanıt olmaktan uzak bir varsayım. Tünelin tasarımına eklenen bir havalandırma şaftı ve zemininde bulunan taş ocağı atıkları, pratik bir amaca hizmet ettiğini gösteriyor. Ayrıca, tünelin tamamlanmamış ve yarım kalmış bir proje olma ihtimali de göz önünde bulunduruluyor.
Arkeologlar, tünelin tarihinin de belirsiz olduğunu ifade ederek, “Bu tünelin ne zaman yapıldığına dair hiçbir buluntu ortaya çıkarılamadı. Ayrıca, tünel, sadece birkaç yüz metre mesafede iki önemli antik alana komşu: Arnona mahallesindeki Demir Çağı’na ait bir kamu binası ve Demir Çağı’ndan İslam dönemine kadar uzanan yerleşim kalıntıları ile Tel Ramat Rachel. Bu, tünelin yaklaşık 3 bin yıllık olabileceğini düşündürüyor. Ancak kesin kanıt, şu an için yerin altında gömülü kalmaya devam ediyor” dediler.
IAA arkeologlarından Amit Re’em, keşfin şehrin dört bir yanında her gün karşılaşılan başka keşiflere katıldığını belirtti. Genellikle bu keşiflerin açıklamaları olduğunu ifade eden Re’em, bazen ise bu tür keşiflerin kendilerini şaşkına çevirdiğini vurguladı.
